فراخوانی ...

انجمن ایرانی تاریخ
گزارش برگزاری سمینار آموزش و پژوهش تاریخ در ایران، آسیبها و راهکارها نسخه چاپی RSS
  • گزارش برگزاری سمینار آموزش و پژوهش تاریخ در ایران، آسیبها و راهکارها
    دوشنبه 22 فروردین 1390 ساعت 13:49

    انجمن ایرانی تاریخ که به عنوان یک نهاد مستقل علمی، کارخویش را از سه­ سال پیش آغاز کرده و به جرگه انجمن­ های علمی کشور پیوسته است، برگزاری همایشهای علمی را در جهت ارتقاء دانش تاریخی کشور جزء عمده ­ترین برنامه های کاری خویش قرارداده  و پس از برگزاری اولین همایش «تاریخ و ترجمه» در اردیبهشت ماه1389، دومین همایش خود را با عنوان«آموزش و پژوهش تاریخ در ایران،آسیب­ها و راهکارها» در روزهای17و18آذرماه1389 در مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار نمود


    انجمن ایرانی تاریخ که به عنوان یک نهاد مستقل علمی، کارخویش را از سه­ سال پیش آغاز کرده و به جرگه انجمن­ های علمی کشور پیوسته است، برگزاری همایشهای علمی را در جهت ارتقاء دانش تاریخی کشور جزء عمده ­ترین برنامه های کاری خویش قرارداده  و پس از برگزاری اولین همایش «تاریخ و ترجمه» در اردیبهشت ماه1389، دومین همایش خود را با عنوان«آموزش و پژوهش تاریخ در ایران،آسیب­ها و راهکارها» در روزهای17و18آذرماه1389 در مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار نمود. پرسش اصلی که در این همایش مدنظر قرارگرفت این بود که " آموزش و پژوهش تاریخ در ایران چه وضعیتی دارد؟چه آسیب­هایی متوجه آموزش و پژوهش تاریخ در ایران است؟" هدف از برگزاری همایش شناسایی و بررسی مشکلات و معضلات آموزش و پژوهش تاریخ در دوسطح عینی و نظری و نقادی آن است، نقدی که هم ناظر بر واکاوی درونی و از سوی متولیان این رشته و هم ناظر بر نگاه بیرونی و از سوی منتقدین و با استعانت از نگرش دیگر رشته های علوم انسانی به رشته تاریخ صورت پذیرد. از این رو همایش در سه بخش مسئله شناسی" نظری"، "آموزش" و "پژوهش" تاریخ سامان یافت تا از این طریق هم به توصیف وضع موجود و هم به تبیین موانع و امکانات ارتقاء آموزش و پژوهش در ایران پرداخته شود.    برنامه­ های این همایش که در طی دوروز برگزار گردید در قالب برگزاری کمیسیون­های تخصصی، ارائه مقالات، برگزاری میزگردها و نمایشگاه کتاب و اسناد از تازه­ ترین آثار چاپ شده در حوزه ایران طراحی شد. کمیسیون­های تخصصی یک هفته پیش از برگزاری سمینار با حضور20تن از صاحبنظران رشته تاریخ و دیگر رشته­ های علوم انسانی در روز پنج­شنبه10آذرماه در محل پژوهشکده تاریخ اسلام، حول سه محور "تاریخ و علوم دیگر"، "بررسی و نقد ساختار و محتوای متون درسی تاریخ" و "آسیب­ شناسی روش­های آموزش و پژوهش تاریخ در دانشگاه­ها" تشکیل گردید. در کمیسیون "تاریخ و علوم دیگر " درخصوص تقابل و تعامل تاریخ با دیگر رشته­ های علوم انسانی مباحثی طرح و پیشنهادهایی ارائه گردید، از جمله ضرورت بهره­ گیری تاریخ از علوم دیگر با توجه به منطق تاریخی و نوع علوم مؤثر در فرایند تاریخ­نویسی و با رعایت احتیاط و حفظ استقلال تاریخ، توسعه فعالیتهای گروهی با استفاده از متخصصان علوم مختلف در فهم عمومی و تخصصی تاریخ، نهادینه ­کردن سیاست تمرکز­گریزی و توجه به مناطق و حوادث پیرامونی از طریق ارتقاء فرهنگ و با توجه به تاریخ در شهرستان­ها و به ­ویژه تاریخ محلی، ثبت و ضبط وقایع تاریخ معاصر از طریق ایجاد بانک­های اطلاعاتی تاریخی و توسعه طرح­های پژوهشی در قلمرو تاریخ شفاهی و موارد دیگر. کمیسیون "بررسی و نقد ساختار و محتوای متون درسی تاریخ" فقدان روشی یکسان در تولید متون درسی، عدم تکیه بر تاریخ اجتماعی و تاریخ تمدن و فرهنگ در کتاب­های درسی، سردرگمی در اتخاذ رویکرد آموزش تفریقی یا تلفیقی، کم­توجهی به مسئله ­­محوری و تأکید بیش از حد بر حافظه­ محوری در آموزش کتاب­های درسی، حضور آموزگاران غیرمتخصص در کلاس­های درسی تاریخ، عناوین درسی و حجم سرفصل­ها در دانشگاه­ و علوم متناسب آن با زبان آموزش و ... را از عمده­ ترین مشکلات این حوزه برشمرد، پیشنهاداتی را برای بهبود آموزش تاریخ و تدوین کتب درسی از جمله تدوین برنامه و دستورالعمل مشخص و مناسب برای تدوین کتاب درسی و توجه به تجربیات دیگر ملت­ها در این زمینه، کم­کردن فاصله بین معلمان و استادان رشته تاریخ  با محوریت انجمن، تلاش برای ارتباط مستمر استادان رشته تاریخ دانشگاه­ها، "ایجاد رشته آموزش تاریخ در دانشگاه­ها" و بازنگری سرفصل­ها و عناوین درسی با محوریت انجمن ارائه دادند.

         در کمیسیون "آسیب­ شناسی روش­های آموزش و پژوهش تاریخ در دانشگاه­ها" وضعیت کنونی روش­های آموزشی وپژوهشی در دانشگاه­ها موردبحث و تبادل قرارگرفت و مشکلاتی ازجمله ناکامی رشته تاریخ در تربیت آموزگاران و پژوهشگران تاریخ، تأکید بر روش سخنرانی در کلاس­ در آموزش تاریخ و عدم توجه به روش­های مسئله­ محوری و روش­های مشارکتی در آموزش و پژوهش تاریخ، عدم توجه به استفاده از زبان­های تخصصی و اصلی برای دوره ­های تاریخی، فقدان اسلوب­های تعریف شده در روش پایان­نامه نویسی، تأثیرگذاری زیاد متغیرهای حوزه سیاسی- فرهنگی خارج از دانشگاه­ بر این رشته، عدم توجه به تعریف و ماهیت تاریخ و در نتیجه فقدان مباحث نظری و مفاهیم تاریخی و تأثیر آن بر روش­های آموزشی و پژوهشی در ایران و ... از مهم­ترین مشکلات این حوزه ذکرشده و صاحب­نظران ، بازنگری در سرفصل­های درسی دانشگاه به­ویژه روش­ تحقیق تاریخی و شناخت و نقد منابع تاریخی و افزودن ساعات بیشتری برای آموزش این دورس در دانشگاه، لزوم توجه به منبع شناسی و کار روی نسخ خطی و تدوین روش­ شناسی ویزه تصیح این نسخ،، اصلاح آیین ­نامه ­های ارتقاء اساتید با تأکید برتوجه بیشتر اساتید بر پژوهش­های مستقل دانشگاهی، توجه به فرهنگ همکاری و علمی در نزد استادان تاریخ و موارد دیگری را برای بهبود وضعیت روش­های آموزش و پژوهش تاریخ در جامعه کنونی­ را پیشنهاد نمودند. یک هفته بعد از برگزاری کمیسیون­ها همایش اصلی با توجه به مقالات رسیده در 4 نشست و 2 میزگرد در روزهای 17­و 18 آذرماه برگزار گردید در این همایش­4 کلیپ از پیشکسوتان درگذشته عرصه تاریخ به منظور قدردانی و یادآوری زحمات و فعالیت­های این بزرگواران در عرصه آموزش و پژوهش تاریخ به نمایش درآمد. برنامه ­ها از ساعت8صبح آغاز و در ساعت17 پایان یافت. افتتاحیه همایش با سخنرانی آقای دکتر ولوی ریاست محترم انجمن ایرانی تاریخ آغاز شد و سپس خانم دکتر سیمین فصیحی دبیر محترم علمی سمینار گزارشی از روند علمی همایش ارائه دادند پس از آن دو پیشکسوت در عرصه تاریخ جناب آقای دکتر ابوالقاسم اجتهادی و خانم دکتر منصوره اتحادیه ضمن تأکید بر اهمیت و ضرورت این همایش با ذکر بخشی از تجربیات­50 ساله خود در حوزه آموزش و پژوهش تاریخ به معضلات و مشکلات این حوزه اشاره نموده و پیشنهاداتی برای حل معضل موجود ارائه دادند. پس از آن اولین نشست همایش با حضور چندتن از اساتید حوزه تاریخ و علوم سیاسی با عنوان "آموزش تاریخ در دانشگاه­های ایران" و 5مقاله ارائه گردید.­که2مقاله با بررسی کلی تاریخچه آموزش تاریخ در دانشگاه و روش­های آموزش تاریخ با تأکید بر­دوره پس از انقلاب فرهنگی به پیوند تنگاتنگ آموزش و پژوهش تاریخ اشاره کرده و با تأکید بر این­که تاریخ­آموزی و تاریخ­پژوهی در متن ارزش­ها ، فرهنگ­ها و خصوصیات خاص هرقوم رخ می­دهد بر پرهیز از تقلید تاریخ نویسی دیگران و لزوم اتکا برنامه های آموزشی متناسب با نیاز های موجود جامعه ایران تأکید کردند و با ارائه مستنداتی عدم انطباق برنامه های آموزشی تاریخ را با تغییر نسل­ها و دوره های تاریخی نشان داده و از عدم تحول و پویایی لازم این رشته سخن گفته و نهایتاً راهکارهایی برای تغییر و توسعه این رشته پیشنهاد دادند.3سخنران بعدی به بررسی موردی آموزش تاریخ سیاسی و درس تاریخ تحولات ایران، آشنایی با متون تاریخی به زبان فارسی و آموزش جغرافیای تاریخی در دانشگاه­ها پرداخته و به کمبودها و نقایص موجود در این دروس اشاره کرده پیشنهاداتی در جهت ارتقاء آموزش آن­ها ارائه دادند. جلسه بعدازظهر به مشکلات و معضلات آموزش درس تاریخ در نهاد آموزش و پرورش اختصاص یافت و در3مقاله با عنوان جایگاه تاریخ در گفتمان سیاسی حاکمیت پهلوی اول، بررسی مفاهیم تاریخی در محتوای متون درس تاریخ دوره راهنمایی و آسیب­ شناسی تأثیر تحولات سیاسی بر محتوای کتاب­های درسی تاریخ معاصر ایران(1388-1358) و نیز با برگزاری میزگردی با حضور اعضای هیئت علمی دانشگاه­ها نمایندگان برنامه­ریزی درسی و دبیران آموزش و پرورش با عنوان بررسی و نقد ساختار و محتوای متون درسی به تاریخچه تدوین کتاب­های درسی تاریخ، عوامل تأثیرگذار بر آن و آسیب­های ناشی از تأثیر این عوامل اشاره­ شد و معضلات موجود در این حوزه مورد ارزیابی قرارگرفت­. در روز دوم همایش5شنبه18آذر1389 دو نشست در صبح و یک میزگرد در بعدازظهر برگزار گردید اولین نشست صبح تحت عنوان عناصر و مؤلفه ­های آموزش و پژوهش تاریخ در ایران با ارائه 5مقاله به بررسی جایگاه خردورزی در آموزش تاریخ در ایران،­ بازشناسی جایگاه فیلم مستند در آموزش تاریخ،واکاوی مؤلفه ­های هویت ملی در پایان­نامه­ های دانشجویی و بررسی روش­های کمی در بررسی منابع تاریخ­نگاری سنتی و نیز به آسیب ­شناسی مطالعات وقف در ایران پرداخت. در نشست بعدی با عنوان ماهیت پژوهش­های تاریخی، معضلات و آسیب­های این حوزه مطرح گردید و سخنرانان با ارائه مقالات خود از تأثیر سیاست بر دانش تاریخی و از پیوستگی نظام تولید دانش تاریخی در دوره­های معاصر با سازمان­های قدرت و پیامدهای حاصل از آن و نیز از ماهیت علم تاریخ، کار ویژه تاریخ به عنوان یک معرفت درجه اول و مشکلات فرضیه­سازی در پژوهش­های تاریخی سخن راندند و راهکارهایی رای تعمیق و غنای پژوهش­های  تاریخی ارائه دادند.

    میزگرد بعد از ظهر پنج­شنبه به  مطالعات میان رشته­ای در تاریخ اختصاص یافت و با حضور متخصصین رشته ­های علوم انسانی، از جمله جامعه ­شناسی، فلسفه، علوم سیاسی و تاریخ، رویکردهای میان رشته­ ای در تاریخ مود بحث و بررسی قرار گرفت و ماهیت رشته تاریخ و تعامل و تقابل آن­ با دیگر رشته­های علوم انسانی ارزیابی و نقادی شد. نقد بیرونی به تاریخ از منظر فلسفه، علوم سیاسی و جامعه ­شناسی و نیز چگونگی میزان استفاده از این علوم در تاریخ و نتایج حاصل از آن در آموزش و پژوهش تاریخ از محورهای عمده بحث در این میزگرد بود. قبل از برگزاری میزگرد گزارشی از نتایج کار کمیسیون تخصصی ارائه گردید. و در پایان همایش نیز آثار و اسناد تاریخی مورد استقبال علاقمندان قرار گرفت.

     مطالب مطروحه در کمیسیون­های تخصصی، میزگردها و کلیه مقالات پذیرفته شده در همایش، به زودی در کتاب مجموعه مقالات همایش به چاپ خواهد رسید.



    همایش ها
    شماره مطلب: 63
    دفعات دیده شده: 3005 | آخرین مشاهده: 19 ساعت پیش