فراخوانی ...

انجمن ایرانی تاریخ
کرسی ترویجی انتقال فرهنگی و مساله ترجمه در ایران پیش از مشروطیت روز چهارشنبه 2 اسفند برگزار شد نسخه چاپی RSS
  • کرسی ترویجی 
انتقال فرهنگی و مساله ترجمه در ایران پیش از مشروطیت
روز چهارشنبه 2 اسفند برگزار شد کرسی ترویجی
    انتقال فرهنگی و مساله ترجمه در ایران پیش از مشروطیت
    روز چهارشنبه 2 اسفند برگزار شد

    یکشنبه 6 اسفند 1396 ساعت 14:01

    کرسی ترویجی با عنوان: انتقال فرهنگی و مساله ترجمه در ایران پیشامشروطه

    ارایه دهنده: دکتر محمد امیر احمدزاده

    عنوان کرسی: انتقال فرهنگی و مساله ترجمه در ایران پیشامشروطیت

    مساله تحقیق چیست؟

    علل گرایش ایرانیان به ترجمه متون اروپایی در دوره قاجار چیست  و مراحل پروسه ترجمه تحت تاثیر چه عوامل فرهنگی و اجتماعی بوده است؟

    علت اولیه گرایش به ترجمه متون جدید در صدر قاجاریه، نیاز به شناخت تاریخ اروچا از یک سو و تلاش برای اخذ تکنیک جدید بود. بنابراین، همچنانکه از ترجمه متون این دوره مشخص است عمده انگیزه به ترجمه کردن متون جهان بیرونی را ایدئولوژی حکومت قاجار تشکیل داده است. در صدر این اقدامات می توان دو کنشگر مهم ترجمه یعنی عباس میزا نایب السلطنه و محمدشاه را قرار داد.

    مرحله دوم فرایند ترجمه با تاسیس دارالفنون آغاز شد که در این مرحله عمدتا شاهد فعال شدن دارالترجمه دارالفنون هستیم. هدف از این سنخ ترجمه ها، کادرسازی و تربیت دیوان سالاری جدید از طریق تغییر در محتوای آموزش و متن دروس بود. در این مرحله، ترجمه در ارتباط با جامعه نیز توسعه یافت و این امر در قالب گرایش به ترجمه متون پزشکی جدید، توسعه بهداشت مدرن، رشد شناخت از کنش های شهر جدید پیش رفت.

    مرحله سوم ترجمه ها در قالب شکل گیری دو نگرش مهم رخ داد: الف) نگرش حکومت به ترجمه که با اقدام ناصرالدین شاه در تاسیس دارالترجمه ناصری همراه بود. عمده ترین بخش متون ترجمه ای در این قالب را ترجمه روزنامه ها و سفرنامه های خارجی و نیز ترجمه کتابهای تاریخی شکل می دادند. همزمان نیز در وزارت امور خارجه دستگاه ترجمه متون برای تربیت دیپلمات های آشنا به امور و اصول جدید دیپلماسی رخ داد. ب) نگرش متفکران جدید به ترجمه در داخل و خارج از ایران که این گروه عمدتا با هدف رشد خودآگاهی اجتماعی به ترجمه متون پرداختند.

    ایده چیست؟

    ترجمه به مثابه یک فعالیت خلّاق فرهنگی در جوامع اروپای شرقی و آسیا از جایگاه مهمی برخوردار بوده و گاه مترجم در سطح یک مولف اثرگذاری داشته است. تفاوت فرهنگی جامعه مبدا و جامعه مقصد باعث شده که انتخاب یک اثر برای ترجمه و نیز نحوه ترجمه آن از سوی جامعه مقصد صورت می گیرد. از این جهت، شناخت فرایند ترجمه دوره قاجار جدا از تحولات تاریخ سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیک آن ناممکن است. دستاوردهای ترجمه در عرصه زبان شناختی به شکل گیری ترکیب ادبیات فارسی با مفاهیم و واژگان فنی و ترسیم افق های معنایی انجامید که آبشخور تحولات ایران در انقلاب مشروطه شد. مساله ترجمه در ایران پیشامشروطیت نقش مهمی در انتقال فرهنگی داشته است به گونه ای که می توان این گذار را می توان در ذهنیت، زبان و شناخت آنان از دنیای بیرونی دریافت. این مساله در تغییر زبان متون ترجمه ای از سوی مترجمان را می توان دریافت؛ در واقع، گرچه در مراحل اولیه ترجمه از زبان های اصلی اروپایی به فارسی رخ می داد اما بتدریج به منظور توسعه مخاطبان متون ترجمه شده سعی بر آن می شود تا از چهار کانون فرهنگی نزدیک تر به جامعه ایران یعنی هند، مصر، عثمانی و قفقاز به عنوان فرهنگ واسطه به بازترجمه متونی پرداخته شود که اصل آنان از متن اروپایی است. برخی محققان همچون هما ناطق با اتکا بر اینکه ترجمه باید بلاواسطه صورت می گرفت از ترجمه متون اروپایی از زبان ترکی و عربی به فارسی به عنوان بیراهه عثمانی یاد کرده است حال آنکه مترجمان عمدتا سعی بر آن داشتند تا متون را از جامعه شبیه تر به جامعه ایرانی اقتباس کرده و پروسه تحول را با نگاهی اجتماعی تر پیش ببرند. تغییرات هوشمندانه مترجمان ایرانی در جغرافیای متون ترجمه ای و زبان آنان با هدف اِعمال انتقال فرهنگی و عناصر ذهنی، فکری و فرهنگی ایرانی از طریق انتخاب معادل های فارسی با دقت زیادی صورت می گرفت و این سنخ از ترجمه ها تاثیرات زیادی بر مخاطبان ایرانی داشت به گونه ای که گاه فراموش می گردند آنچه که می خوانند ترجمه کتابی است که اصل آن از یک زبان اروپایی بوده است.



    گزارش و مصاحبه
    شماره مطلب: 4849
    دفعات دیده شده: 381 | آخرین مشاهده: 14 ساعت پیش