فراخوانی ...

انجمن ایرانی تاریخ
گزارشی از برگزاری همایش ملی بزرگداشت یکصدو دهمین سالگرد جنبش مشروطه در آذربایجان به روایت اسناد به کوشش فائزه توکلی نسخه چاپی RSS
  • گزارشی از برگزاری همایش ملی بزرگداشت یکصدو دهمین سالگرد جنبش مشروطه در آذربایجان به روایت اسناد
 به کوشش فائزه توکلی گزارشی از برگزاری همایش ملی بزرگداشت یکصدو دهمین سالگرد جنبش مشروطه در آذربایجان به روایت اسناد
    به کوشش فائزه توکلی

    چهارشنبه 4 بهمن 1396 ساعت 15:41

    برگزار کننده :انجمن ایرانی تاریخ زمان: یکشنبه 2 بهمن 1396 مکان: سازمان اسناد و آرشیو ملی

    گزارشی از برگزاری همایش ملی بزرگداشت یکصدو دهمین سالگرد جنبش مشروطه در آذربایجان به روایت اسناد

     به کوشش فائزه توکلی

    برگزار کننده :انجمن ایرانی تاریخ

    مشارکت کنندگان: موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن، مجمع هماهنگی مراکز تاریخ پژوهی و بانک های اسنادی ایران (مهتاب)، سازمان اسناد و کتابخانه ملی، پژوهشکده اسناد

    در تاریخ دوم بهمن ماه سال جاری سالن همایشهای سازمان اسناد و کتابخانه ملی میزبان برگزاری یکصد و دهمین سالگرد جنبش مشروطه در آذربایجان به روایت اسناد بود. در این همایش استادان و پژوهشگران و دوست داران حوزه تاریخ و سایر رشته ها حضور بهم رساندند.

    در آغاز برگزاری همایش دبیر اجرایی جناب آقای رحیم نیکبخت از اعضای موسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن  با اعلام برنامه های همایش گزارش مختصری از همکاری سازمان های مشارکت کننده و مقالات رسیده و رونمایی از کتاب های چاپ شده با موضوع همایش سخنانی ایراد نمودند و از آقای دکتر یوسفی فر رئیس هیأت مدیره انجمن ایرانی تاریخ دعوت نمودند صحبتهای خودشان را در روند برگزاری همایش ایراد نمایند. آقای دکتر یوسفی فر با تأکید بر اسناد نویافته و شرایط زندگی اجتماعی تاریخ مشروطه در آذربایجان و سایر مراکز مطرح با موضوعاتی مانند: امنیت، زندگی روزانه، طبقات اجتماعی در جریان مشروطه گفتند که هنوز باب مشروطه و اسناد منتشر نشده وجود دارد و بحث های مشروطه پایان نیافته و همچنان نیاز به باز خوانی دارد. در ادامه آقای دکتر علی ططری دبیر علمی همایش از میهمانان و استادانی که از تبریز و اصفهان و سایر شهرها برای حضور در همایش تشریف آورده بودند تشکر نمودند. ایشان گزارشی از روند مقالات ارسالی به دبیرخانه همایش و مشارکت مجمع مهتاب (مراکز تاریخ پژوهشی کشور و بانکهای اسناد) بر ضرورت برگزاری سلسله نشست های همایش مشروطه که سال گذشته ابتدا در اصفهان برگزار شد و مقرر شده بود در آذربایجان و سپس گیلان برگزار شود، در خصوص بازکاوی تاریخ مشروطه به عنوان مقطع مهم و سرنوشت ساز در تاریخ معاصر کشور با تکیه بر اسناد نویافته ایراد کردند.  ایشان بر زوایای سندی جنبش مشروطه در خارج از کشور و شناسایی و ضرورت واکاوی آن طرح نمودند. وی با تأکید بر انتشار مقالات جدید متکی بر اسناد نویافته بر پویاتر شدن حوزه های پژوهشی در این مقطع با برگزاری سلسله همایشها تأکید نمودند. آقای دکتر ططری سپس از آقای دکتر موسی غنی نژاد (اقتصاد دان و نویسنده کتاب اقتصاد و دولت در ایران) دعوت نمودند تا سخنانشان را ایراد نمایند. آقای دکتر غنی نژاد از منظر حوزه اقتصاد و تاریخ به تحلیل موضوعات اقتصادی آن دوره مانند نظام بانکی و مالی که محقق شد پرداختند و نهضت مشروطه را از بزنگاههای مهم تاریخ ایران دانسته و گفتند داستان مشروطه با پیام قانون مداری تا زمان کنون هم قابل طرح است. ایشان بر دو اتفاق مهم مشروطه یکی تیولداری (که از بزرگترین گرفتاریهای اقتصاد کشور در مقابل حکومت قانون و مالکیت دانسته) که بصورت رسمی لغو شد اما بصورت غیر رسمی با آثار آن تا کنون مواجهیم مثال زدند: در شرایط کنونی با شرکت های خصوصی که در جریان خصوصی سازی تشکیل شد مواجه هستیم که این بنگاه های اقتصادی بصورت تیول واگذار شده اند و هیأت مدیره برخی مراکز بانکی با نظارت دولت اعضاء چیدمان می شوند!

    ایشان به نقش شخصیتهایی چون تقی زاده و شخصی بنام میرزا آقا فضعلی آقای تبریزی و گروههای افراطی و محافظه کار و اعتدالی در جنبش مشروطه و کارکردهای انان در حوزه سیاست و اقتصاد و اصناف آن دوران اشاره نمودند وهمچنین در مورد گروه حیدر عمو اوغلی از هیأت مدهشه (ترور ) و عملیات مخربانه و افراطی آنها مانند ترور امین السلطان در مجلس اول و لطمات این گروه سخن گفتند.

    سخنران دوم استاد رحیم رئیس نیا محقق ارجمند و نویسنده مبرز آذربایجانی که از تبریز تشریف آورده بودند، در مورد نقش سعید خلیل زاده سلماسی جوان شوریده سر که نویسنده و شاعری توانا و سخنوری چیره و به تمام معنی عشق به وطن و آزادی داشت در آغاز جوانی طی سفرهایی به شهرهای روسیه از جمله تفلیس یک مشروطه خواه فداکار، صدیق و جوان پرشور بار آمد و به ایران مراجعت کرد و با خود یک چاپخانه سربی به همراه آورد که روز تاراج مغازه های مجید الملوک سواران قره داغ و مرند آن را تاراج کرده و به هم زدند این چاپخانه امید نام داشت و اولین مطبعه سربی در آذربایجان بود. زمان بازگشت سعید مشروطه طلبان دسته دسته انجمن برپا کرده و نشریه امید  ترقی ارگان انجمن آذربایجان در سالهای 1325 که در روزنامه مجاهد خبر آن آمده بود توسط سعید سلماسی چاپ و نشر می شد. در ادامه سخنرانی استاد رئیس نیا  از سیر فعالیتهای این جوان روشنفکر و آزادیخواه که درسن بیست و یک سالگی توسط نیروهای مستبد ترور شد به طور مفصل سخن گفتند .(روح شهدای آزادی شاد)

    در ادامه نشست از کتابها : "در خوشاب نویسنده پروین آشتیانی، مشروطه و شیخ اسماعیل هشترودی آقای احد علامی، باکو و انقلاب مشروطیت ایران،آقای رسول پورزمانی و روز شمار محاصره تبریز و اعاده مشروطیت، سجاد جمشیدیان، مقاومت تبریز آقای جمشیدیان " رونمایی شد و الواح تقدیر به نویسندگان اعطا شد.

    نشست دوم همایش با سخنان استاد سیروان خسرو زاده  با موضوع "واکاوی طیف های موجود در صفوف مجاهدان مشروطه خواه آذربایجان" با تکیه بر اسناد منتشر نشده در مورد طیفهای مجاهدان وطنپرست و عمال عثمانی و گرایشهای ایدئولوژیک و گاه یغماگرایانه قوای عثمانی و نمایندگان آنان را معرفی و با تحلیل مبسوط و عمیقی ماهیت مجاهدان مشروطه را یکدست و یکپارچه ندانستند.

    سخنران بعدی استاد کامران صفا منش، با عنوان "نقشه های جغرافیایی مشروطه" از ظرف و مکانهایی که تحولات مشروطه در آن به وقوع پیوست، مانند  شهرهای تبریز و تهران و سیر وسعت جغرافیایی مناطق فوق با پاورپوینت های بسیار جالب، به تصویر سازی تحولات مشروطه در شهرها پرداختند.

    سخنران پایانی نشست سرکار خانم دکتر توران طولابی بودند که با مروری بر سیر تحولات مشروطه این سئوال را طرح کردند که آیا پدیده مشروطه در سرزمین آذربایجان در دوره قاجار بنوعی مکتب تبریز با ویژگیهای خاص خود است یا به طور عام مشروطه از یک الگو پیروی می کرده است. در مشروطه همه نواحی کشور در اوج و فرازهای تحولات قرار گرفتند. مباحثی که در خصوص مشروطه در جریان بود متفاوت با سایر بخش ها و به نوعی پیوستگی داشت.

    در پایان نشست جناب آقای نیکبخت از زحمات آقای نادر پروانه که کلیه امور دبیرخانه همایش را هماهنگ نموده بودند تقدیر و تشکر نمودند و آقای دکتر یوسفی فر نیز به جمع بندی از سخنرانی های همایش پرداختند.



    گزارش و مصاحبه
    شماره مطلب: 4807
    دفعات دیده شده: 417 | آخرین مشاهده: 4 روز پیش