فراخوانی ...
انجمن ایرانی تاریخ
گزارش مختصر از نشست تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک 15 آبان چاپ RSS
  • گزارش مختصر از نشست تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک 15 آبان گزارش مختصر از نشست تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک 15 آبان
    دوشنبه 22 آبان 1396 ساعت 13:38

    انجمن ایرانی تاریخ و پژوهشکده علوم تاریخی در ادامه سلسله نشست های تاریخ اجتماعی نشستی را با حضور دکتر حسینعلی نوذری با عنوان تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک 15 آبان 1396 در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با حضور استادان، دانشجویان و علاقه مندان به این حوزه برگزار کرد. دکتر نوذری در ابتدا این پرسش ها را مطرح کردند: تاریخ اجتماعی در پاسخ به چه ضرورت ها و برچه مبنایی سر برآورد و از چه آبشخورها و منابعی تغذیه نمود؟ تاریخ اجتماعی اساساً چه کاربردی می تواند داشته باشد؟ و در پاسخ بدین پرسشها این توضیحات را ارائه کردند که در ادامه اشاره خواهد شد.

    به اعتقاد نوذری پیتر برک مفهوم تاریخ اجتماعی را در پیوند نزدیک با تاریخ فرهنگی در نظر می گیرد. مقوله ای که در تاریخ سیاسی مورد توجه قرار گرفته است تشریح تغییر و تحولی است که در حوزه دولت و سیاست قرار گرفته است. نظام سیاسی در محور این تاریخنگاری است. تاریخ اجتماعی سعی دارد زمینه ای را طرح کند تا به نقش عوامل حاشیه ای بپردازد. در حالی که نقش افراد و گروه های دیده نشده در تاریخنگاری سیاسی،  در حوادث تاریخی انکار کردنی نیست.  چرخش و رویکرد بین رشته ای که در دهه 1960 و 1970 رخ داد و امروزه به عنوان امر اساسی در علم به حساب می آید زمینه ظهور و کارکرد تاریخ اجتماعی را فراهم آورد. تاریخ اجتماعی ماهیت و سرشتی بین رشته ای دارد و در تعامل با رشته تاریخ و علوم اجتماعی و اقتصاد مورد توجه قرار می گیرد.  در خلال جنگ جهانی دوم جریانی با عنوان تاریخ مردم شکل می گیرد. این جریان مبتنی بر ناسیونالیسم ملی با پشتوانه سیاسی شکل می گیرد و شکل رادیکال به خود می گیرد. تاریخ اجتماعی با سیاست رابطه نزدیک برقرار می کند و توجیه گر رفتارهای سیاسی و کارکردهای دولت های اروپایی همچون نازی  و فاشیست ها می شود. جریان دیگر سعی می کند تاریخ اجتماعی را از سیاست دور کند که نماینده آن در این دوره تری ویلیامز است. مفهوم تحول اجتماعی اگرچه مفهومی جامعه شناسی است اما در حوزه مناسبات قدرت نیز قرار دارد. یکی از مضامین اصلی تاریخ اجتماعی،  تحول اجتماعی است که منجر به قیام ، کودتا، شورش، اصلاح و یا انقلاب می شود همگی در ترمینولوژی سیاسی قابل فهم است. بنابراین نمی توانیم بگوییم تاریخ اجتماعی با تاریخ سیاسی پیوند ندارد. بحث دیگری که در تاریخ اجتماعی مورد توجه قرار دارد عنایت به ساختارهای جمعیت گرایانه است. سده  اخیر شاهد تحلیل و فروپاشی نظام های اقتصادی، اجتماعی کهن است. انقلاب صنعتی و تکنولوژی و رواج شهر نشینی  باعث رشد بی رویه جمعیت در شهرها می شود. تاریخنگاران اجتماعی در بحث جمعیت شناسی به بررسی علل رشد و افول جمعیت می پردازند. مورخان اجتماعی با پژوهش بر روی مفهومی به نام نوسانات جمعیت به یکی از آسیب های جامعه می پردازند. کار مورخ اجتماعی تجزیه و تحلیل داده ها است  و تصمیم گیرندگان اجتماعی و مدیران اقتصادی بر اساس نتایج پژوهش های آنان به سیاست گذاری خواهند پرداخت. لذا از این جهت مورخان اجتماعی تلاش می کنند تا با پردازش مسائل اجتماعی و بررسی ریشه ها و زمینه های آن ، امکان تصمیم گیری مناسب را برای مدیران کلان جامعه فراهم آورند. تاریخ از آنجا که یک پایه اساسی آن در زمان حال قرار دارد مورخان اجتماعی نمی توانند تکلیف خود را نسبت به بررسی مسایل جامعه انجام ندهند و آن را به جامعه شناسان احاله دهند. اولین عنوانی که برای تاریخ اجتماعی در نظر گرفته شده تاریخ نوین بوده است که ادعای نگاه نو به تاریخ را به همراه داشت. این نشان دهنده نوعی بدعت و نوآوری در تاریخنگاری بود. درحالی که چنین نیست.  تاریخ اجتماعی گرچه با صفت نو شناخته می شود اما به هیچ وجه بیانگر حوزه گفتمانی که مستقل و گسسته از پیشینه تاریخی باشد نیست.  

    گزارش از: دبیر کارگروه تاریخ اجتماعی انجمن ایرانی تاریخ

    سیدمحمد حسین محمدی

    20/8/96



    نشست ها
    شماره مطلب: 4684
    دفعات دیده شده: 35 | آخرین مشاهده: 7 ساعت پیش