فراخوانی ...

انجمن ایرانی تاریخ
امروز درتاریخ چهارشنبه 22 شهریور 1396 هجری شمسی؛ 22 ذی الحجه 1438 هجری قمری؛ 13 سپتامبر 2017 میلادی نسخه چاپی RSS
  • امروز درتاریخ
    چهارشنبه 22 شهریور 1396 هجری شمسی؛ 22 ذی الحجه 1438 هجری قمری؛
    13 سپتامبر 2017 میلادی

    چهارشنبه 22 شهریور 1396 ساعت 9:34

    سالروز جنگ ماراتن که 490 سال پیش از میلاد روی داد

    13 سپتامبر سالروز نبرد یک روزه ماراتن Marathon است که در سال 490 پیش از میلاد روی داد و نیروی دریابرد ایران در آن موفق نبود و با تحمل تلفات عقب نشینی کرد.

        داریوش بزرگ، تنها با هدف گوشمالی آتنی ها - نه تصرف آتن - که یونانی زبانهای آسیای صغیر (شهرها و جزایر ایونی) قلمرو ایران را تحریک به شورش و نافرمانی می کردند یک سپاه پیاده و سوار را با کشتی روانه سرزمین اصلی یونان کرد که به صورت کشور - شهر یا ایالات متحده اداره می شد.

        این نیرو که بزرگترین لشکرکشی آمفی بیاس از آغاز تاریخ تا اواخر قرن 19 میلادی است پس از تصرف شهر ارتریا Eretria و جزیره ایوبویی Euboea (اوبوآ)، در ساحل شرقی اتیکا Attica پیاده شد.

         به نوشته مورخان یونانی، آتن و متحدان آن جز اسپارت برای دفاع، موفق به گردآوری ده هزار نظامی شده بودند و در انتظار نیروی اعزامی اسپارت بسر می بردند که میلتیادس Miltiades فرمانده دفاع از آتن شنید که فرمانده نیروهای دریا برد ایران بیش از نیمی از سربازان خود و عمدتا سواره نظام را به کشتی ها بازگردانده و قصد حمله مستقیم به شهر آتن را دارد و واحدهایی که در شرق اتیکا باقی مانده اند در حال برپا کردن اردوگاه هستند، ولی زمینی که در آنجا پیاده شده اند گود و نیمه باتلاق و سست است.

    وی پس از مشورت با هشت ژنرال دیگر تصمیم گرفت پیش از آن که نیروی باقیمانده ایران در شرق اتیکا بتواند زمین بهتری بیابد و از اردو زدن فارغ شود به آن شبیخون زند. سربازان آتنی که در زمین های با ارتفاع بیشتر و خشک موضع گرفته بودند با سرعت به سوی نیروی ایران به حرکت درآمدند. واحدهای ایرانی که در مرکز صحنه بودند حمله آتنی ها را دفع کردند، ولی دو جناح راست و چپ تاب مقاومت نیاوردند و کل نیرو به محاصره درآمد. همزمان، کشتی های آتنی به کشتی های حامل تدارکات نیروهای ایرانی که بدون دفاع مانده بودند حمله بردند و نیز آنها را از دسترس نیروهای در حال جنگ دور ساختند. در این عملیات، به نوشته مورخان یونانی نیروی دریابرد ایران با تحمل شش هزار و چهارصد تن تلفات دست به عقب نشینی زد و آتنی ها به پاس نجات شهرشان در دلفی Delphi خزانه ای ساختند و به آپولو Apollo خدای خود هدیه کردند. سپس میلتیادس که پیش بینی کرده بود ایران درصدد گرفتن انتقام برخواهد آمد دستور ساختن 200 کشتی جنگی را داد که این بار ایران از راه خشکی به یونان حمله برد. منابع ایران تنها از پیروزمند نبودن این لشکرکشی و خشم داریوش بزرگ از این پیش آمد و سوگند او که از آتنی ها انتقام خواهد گرفت یاد کرده اند. داریوش گفته بودکه پسر پدرش نخواهد بود اگر انتقام نگیرد و تا هفت پشت نام پدر و نیاکانش را ذکر کرده بود که اصطلاح هفت پشت از همان زمان باقی مانده است و ایرانیان می کوشیدند که نام پدر، پدربزرگ و ... خود را تا هفت پشت به یاد داشته باشند و تاریخ کارهای خوب و بد آنان را به خاطر بسپارند.

     درپاره ای از تاریخها به ویژه کتابهای مورخان امریکایی روز 12 سپتامبر سالروز جنگ ماراتن ذکر شده است که احتمالا به دلیل 6 تا 9 ساعت عقب تر بودن زمان در امریکا از آتن باشد.

    مورخان متفق القول نوشته اند که از آغاز تاریخ بشر تا به امروز ، جهان امپراتوری با عظمتی چون امپراتوری پارسها در دوران هخامنشیان را به خود ندیده است که بر پایه نظم اداری ، قانون ، توجه خاص به ارتباطات ( راهها ، بنادر ، پستخانه و... ) و تحمل ادیان و عقاید به وجود آمده بود.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

    اعزام 3 انگلیسی به ایران با نیّت ...

    13 سپتامبر سال 1568 لارنس کیپمن، آرتر ادواردز و ریچارد ویلز در اجرای نیّات درازمدت دولت لندن، انگلستان را به مقصد ایران ترک کردند. ماموریت آنان راضی کردن دولت صفوی ایران به صدور مجوّز تاسیس چند مرکز انگلیسی (به نام ظاهری تجارتخانه) در شیراز، کرمان، اصفهان و تبریز بود تا سرپُلهایی برای نفوذ در آسیای غربی و جنوبی باشند. سیاست دولت انگلستان در آن زمان برمدار رقابت با استعمار اسپانیا و وابستگانش (پرتغال و هلند) در آسیا قرار داشت که صرفا از طریق دریا اقدام به گسترش نفوذ و استعمار در سرزمین های دیگران می کردند. این هیات انگلیسی یک سال بعد به قزوین (پایتخت وقت ایران) رسید.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    زمینه سازی رادیویی برای کنار رفتن رضاشاه

    13سپتامبر 1941 ( 22 شهریور 1320 ) رادیو های انگلیسی ـ لندن ، دهلی و ... ـ گزارشهای متعدد در این باره که راهی جز استعفا برای رضاشاه نمانده و ظرف ساعات آینده به خواست متفقین کناره گیری و نیز خودرا تسلیم خواهدکرد پخش کردند، و این اخبار ترس هواداران اورا افزایش داده بود. سه روز بعد پایان کار رضاشاه بود.

        محمدعلی فروغی نخست وزیر دولت تازه، قبلا (18 شهریور) پس از چند بار مذاکره با نمایندگان انگلستان و شوروی که نیروهایشان بدون برخورد با مقاومت جدّی (به سبب مرخص شدن سربازان ایران) مجلس شورای ملی را به تشکیل یک جلسه فوق العاده دعوت کرده و در این جلسه، خود و وزیر خارجه اش گزارشی از مذاکرات و مکاتبات و نیز آخرین تحولات و خواست دولتین انگلستان و شوروی به نمایندگان داده بودند و روشن شده بود که دولت انگلستان خواهان برکناری رضاشاه و تبعید او (به عنوان زندانی دولت انگلستان) از کشور است. چون فروغی که مورد بی مهری رضاشاه بود و شهرت به دوستی با انگلستان داشت به آن دو دولت وعده هایی داده بود؛ در پایان جلسه تقاضای رای اعتماد کرد که مورد تایید قرار گرفت. به این ترتیب، همه، جز رضاشاه از توطئه و خواست نهایی انگلستان آگاه بودند. انگلستان که در آغاز کار از رضاشاه حمایت می کرد، از سال 1935 (1314هجری خورشیدی) که وی متوجه آلمان به دلیل روی کارآمدن هیتلر شده بود و راه ناسیونالیستی در پیش گرفته بود درصدد برکنار کردنش برآمده بود. رضا شاه با موسولینی ناسیونالیست هم روابط دوستانه برقرار کرده بود و با کمک او و بدون اطلاع انگلستان برای ایران نیروی دریایی به وجود آورده بود و با این نیرو به اخراج انگلستان از مناطقی از خلیج فارس دست زده بود.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    سالروز درگذشت دانته، و نگاهی کوتاه به کارهای او

    دانته الی جیاری Dante Alighieri شاعر، نویسنده و اندیشمند ایتالیایی قرون وسطی، 13 سپتامبر سال 1321 میلادی در تبعید درگذشت. وی که به سال 1265 در فلورانس به دنیا آمده بود 56 سال عمر کرد. از دانته به عنوان بزرگترین شاعر قرون وسطای اروپا نام می برند. وی Divine Comedy را (که در ایران «کمدی الهی» ترجمه شده است) و از شاهکارهای ادبیات اروپا بشمار می رود به شعر گفته است. دانته تحصیلات کلاسیک و الهیات داشت. زندگانی نو La Vita Naova اثر دیگر او مجموعه ای از 31 شعر است که با تفسیر و نثر، آنها را به هم پیونده زده است. چند تالیف غیر داستانی و یک کتاب نیمه تمام در حکمت (فلسفه) هم از او باقی مانده است.

        دانته در زمینه سیاست در آرزوی ایجاد یک حکومت جهانی بر پایه معنویات بود که در سایه آن، مردم هم این دنیا را داشته باشند و هم آن دنیا را. نامه های دانته را هم پس از او به صورت یک کتاب درآورده اند که خواندنی است. دانته در عین حال یک ناسیونالیست ایتالیایی بود و آرزو داشت که وطنش بار دیگر وحدت خودرا بازیابد و معتقد بود که زبان واحد کمک بزرگی به تامین وحدت یک ملت می کند. وی بر پایه همین باور و با هدف تحقق ایتالیای متحد که در زمان او به صورت شهرهای مستقل و یا مناطق تحت سلطه قدرتهای اروپایی بود بیشتر آثار خودرا به جای لاتین کلاسیک که زبان طبقه خاص و تحصیلکردگان بود به ایتالیایی (ایتالیک) که زبان مردم کوچه و بازار بود نوشت که گام بزرگی در راه تامین وحدت ایتالیائی ها به شمار می رود که به ایجاد کشور واحد ایتالیا در قرن 19 انجامید.

        دانته در سال 1301 میلادی که گروه سیاسی مخالف او در فلورانس روی کار آمده بودند به «راونا Ravenna » تبعید شده بود که تا پایان عمر در همانجا مانده بود.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

       

    نخستین تصادف اتومبیل منجر به مرگ

    سیزدهم سپتامبر سال1899 «هنری هیل بلیس» به عنوان نخستین قربانی تصادف اتومبیل در آمریکا و دومین آن در جهان جان خود را از دست داد. وی در خیابان 74 غربی شهر نیویورک با تاکسی شماره 43 تصادف کرده بود. نخستین انسانی که قربانی تصادف اتومبیل شده بود زنی به نام «بریجت دریسکول» بود. وی در 17 آگوست 1896 در لندن با اتومبیل تصادف کرده بود. بریجت از عرض خیابان می گذشت که اتومبیلی که تنها هفت کیلومتر در ساعت سرعت داشت وی را به گوشه ای پرتاب کرد. این اتومبیل به نوبت کسانی را که مشتاق تجربه سوار شدن در درشکه بدون اسب بودند در خیابانی سنگفرش به طول دو کیلو متر سواری می داد.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    رور نخست وزیر روسیه در برابر چشم تزار ـ تزار دستور ترور نخست وزیر خودرا داده بود!

    13 سپتامبر سال 1911 پیوتر آرکادویچ ستولیپین Pyotr Arkadyevich Stolypin نخست وزیر روسیه ظاهرا به اشاره تزار نیکلای دوم در اپرای «کی اف» در حضور پادشاه روسیه هدف دو گلوله قرار گرفت و پنج روز بعد در بیمارستان درگذشت. قبلا هم در خانه او بمب کار گذارده بودند که ضمن این انفجار، Stolypin پسر و دختر و 21 تن از همکاران و بستگانش را از دست داده بود. تقریبا همه برجستگان روسیه با ستولیپین که 5 سال نخست وزیر روسیه بود و انقلاب بلشویکی شش سال بعد (1917) را پیش بینی کرده بود و می خواست با رفتن از یک راه میانه و ناسیونالیستی از آن پیشگیری کند مخالفت می کردند. به دلیل اصلاحات ارضی و دادن آزادیهای مطبوعاتی و موافقت با تاسیس اتحادیه و سندیکا، تزار و سرمایه داران با او مخالف بودند و سوسیالیستها هم به این سبب که راههای ستولیپین، انقلاب اساسی را به تعویق می انداخت با او دشمنی داشتند و تعطیل کردن مراکز فرهنگی سایر ملیتهای امپراتوری روسیه هم مزید بر علت شده بود و غیر روسها او را ناسیونالیست افراطی و دشمن خود تلقی می کردند. پس از انقلاب اکتبر 1917 معلوم شد که قاتل وی از عوامل پلیس تزار بود. «تاریخ» این ترور را یک اشتباه تزار می داند که با از دست دادن این دریچه اطمینان باعث انهدام خود و روی کارآمدن بلشویکها شد.

         قاتل ستولیپین «مردخا بوگروف Mordkha Bogrov »وکیل دعاوی و یک یهودی بود. او در عین حال برای پلیس مخفی تزار خبرچینی می کرد.

         ستولی پین هنگام مرگ 49 ساله بود. دو دختر از فرزندان تزار هنگام تیراندازی در کنار پدر و شاهد ترور بودند. مردخا دو گلوله به سوی نخست وزیر شلیک کرد. وی بدون برخورد با مانعی وارد جایگاه ویژه تزار در تالار اپرا شده بود. در زمان نخست وزیری ستولیپین بود که قرارداد تقسیم ایران میان روسیه و انگلستان امضاء شده بود.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    انتشار عکس کارهای هنری ماقبل تاریخ

    13 سپتامبر سال 1940 عکسهای نقاشی هایی که روز پیش از این در غار Las Caux در فرانسه کشف شده و متعلق به دوره پیش از تاریخ (ثبت وقایع) بود که بر دیوارهای سنگی غار کشیده شده است انتشار یافت که مهارت نقاش برای همگان شگفت انگیز بود. این کارهای هنری نشان داد که مردم آن زمان (پیش از پیدایش خط، و خواندن و نوشتن) در هنر دست کمی از مردم امروز نداشتند.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    آغاز حمله آلمانی ها به استالینگراد

    حمله نیروهای نظامی آلمان به شهر استالینگراد (ولگوگراد امروز) از 13 سپتامبر سال 1942 آغاز شد که دفاع از آن به صورت یک حماسه درآمد. استالینگراد آخرین حد پیشروی نیروهای آلمانی در خاک شوروی بود.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    560 شکایت از سو ء استفاده جنسی کشیش های کاتولیک تنها یک ایالت آمریکا

    13 سپتامبر 2003 رسانه های آمریکا گزارش داده بودند که بالاخره رئیس کلیساهای کاتولیک ایالت ماساچوست این کشور برای پایان دادن به جنجال جنسی کشیشها، پذیرفت که به 560 شاکی جمعا 85 میلیون دلار بپردازد و آنان را پیش از آن که قضیه در دادگاهها مطرح شود و دلسردی مراجعان به کلیساها را باعث گردد خاموش سازد. همه شاکیان مدعی شده بودند که مورد سوء استفاده جنسی کشیشها قرار گرفته بودند. کشیشهای کاتولیک پیش از ورود به این کسوت باید حق ازدواج را از خود سلب کنند!.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

     

    شورش پروتستانهای ایرلند شمالی ها

    11 سپتامبر 2005 پروتستانها (اکثریت جمعیت ایرلند شمالی) هم در بلفاست و چند منطقه دیگر شورش کرده بودند. این شورش که چند روز ادامه یافت در ساعات شب شدت می یافت بگونه ای که در دومین شب 40 مامور پلیس مجروح شده بودند. پروتستانهای افراطی در جریان شورش خود، در خیابانها اتومبیلها را آتش می زدند. آنها به جای تفنگ، از نارنجک دست ساز (اصطلاحا خانگی) هم استفاده می کردند. در طول دهها سال، این اقلیت کاتولیک ایرلند شمالی بود که شورش می کرد تا این سرزمین به جای انگلستان به جمهوری ایرلند وابسته شود که این بار، اکثریت پروتستانهای ایرلند شمالی شورش کرده بودند!. آنان مخالف امتیازهایی بوده اند که اخیرا به کاتولیک ها داده شده است.

    نوشیروان کیهانی زاده/ سایت تاریخ ایرانیان در این روز

     

    درگذشت خواجه عبدالله انصاری

    در بیست و دوم ذیحجه سال 481 هجری قمری، ابواسماعیل خواجه عبدالله بن محمد بن علی هروی معروف به خواجه عبدالله انصاری پیر هرات و شیخ الاسلام، شاعر، عارف و محدث بزرگ ایرانی درگذشت. او از اعقاب ابوایوب انصاری از صحابه پیامبر اکرم (ص) بود و چون در هرات متولد شد، به پیر هرات شهرت یافت. او از کودکی هوش و استعداد خویش را در سرودن شعر آشکار کرد و در نوجوانی اشعاری زیبا سرود. او در هرات شاگردان بسیاری را تعلیم داد. از آثار او علاوه بر مناجات نامه می توان طبقات صوفیه را نام برد. از دیگر آثار او تفسیر قرآن است.

     

    تولد سید رکن الدین بن شرف الدین حسینی آملی

    در بیست و دوم ذیحجه سال 800 هجری قمری، سید رکن الدین بن شرف الدین حسینی آملی از ریاضی دانان و منجمان ایرانی متولد شد. او مدتی در فارس، کرمان، هند و هرات به سر برد و همواره به تحقیق و مطالعه مشغول بود. آملی در دربار سلطان حسین بایقرا مقامی ارجمند یافت. زیج جامع سعیدی و زیج باب سلطانی از آثار این منجم بزرگ است. او از دانشمندان خاندان مرعشی مازندرانی بود و کتابی نیز در شرح احوال عالمان این خانندان به رشته تحریر درآورد.

     

    اختراع آسانسور

    در سیزدهم سپتامبر سال 1780 میلادی جان بیکبارت مخترع امریکایی دستگاه بالابر (آسانسور) را پس از اختراع به ثبت رساند. این بالا بر یک جعبه چوبی بود که در ارتفاع صد فوتی حرکت می کرد. در سال 1889 اولین بالابر برقی و در سال 1915 نخستین بالابر اتوماتیک عرضه شد.

     

    آغاز دومین دوره جنگ های ایران و روسیه

    در بیست و دوم ذیحجه سال 1241 هجری قمری، دومین دوره جنگ های ایران و روسیه در زمان حکمرانی فتحعلی شاه شروع شد. در جنگ دوم ایران و روسیه ابتدا سپاه ایران به فرماندهی عباس میرزا ولیعهد پیشروی کرد. اما به علت عدم دسترسی به تدارکات، سپاه ایران شکست خورد و نتیجه این جنگ انعقاد قرارداد ترکمانچای بین ایران و روسیه بود.


    درگذشت رنه آنتوان دو رئومور فیزیکدان و ریاضیدان فرانسوی

    در هفدهم اکتبر سال 1757 میلادی، رنه آنتوان دو رئومور فیزیکدان و ریاضیدان فرانسوی درگذشت. او با این که فیزیکدان و ریاضیدان بود مهم ترین فعالیت علمی اش را در زمینه زیست شناسی به انجام رساند. او ثابت کرد عمل هضم صرفاً یک فرآیند شیمیایی است. رئومور یک درجه بندی ابداع کرد که به نام خودش به درجه بندی رئومور شناخته شد و تا مدت ها بر درجه بندی فارنهایت برتری داشت.

     

    درگذشت مخبرالسلطنه

    در بیست و دوم شهریور سال 1311 هجری شمسی مهدی قلی خان هدایت معروب به مخبرالسلطنه از رجال دوره قاجار و پهلوی درگذشت. وی پیش از مشروطه به امور دولتی مشغول بود و پس از پیروزی مشروطه به وزارت علوم منصوب شد. پس از به توپ بستن مجلس به اروپا رفت و بعد از بازگشت مشاغل مختلفی را برعهده گرفت.

     

     

    پس از کودتای 28 مرداد کمک های اقتصادی امریکا به ایران از 145 میلیون دلار گذشت

    در سیزدهم سپتامبر سال 1954 میلادی روزنامه نیویورک پست اعلام کرد طی یک سال پس از کودتای 28 مرداد کمک های اقتصادی امریکا به ایران از 145 میلیون دلار گذشته است. از این مبلغ 70 میلیون دلار کمک نقدی و 50 میلیون دلار برای خرید اسلحه و مهمات جنگی و 25 میلیون دلار هم در قالب کمک های اصل چهار ترومن بوده است.

     

     

    برخی دیگر از رویدادهای 13 سپتامبر

    1506:   «میشل دو مونتاین» نویسنده و فیلسوف فرانسوی در 59 سالگی درگذشت. این اندیشمند که عقیده داشت برای مطالعه بشر، پژوهشگر باید نخست خود را تحت مطالعه قراردهد یک اثر چندین جلدی تحت عنوان «رسائل» دارد. وی احتمالا نخستین متفکری است که روش جامعی برای بررسی و مطالعه انسان به دست داده، از این قرار: شناخت طبیعت بشر، شناخت عادات بشر، شناخت عقاید بشر، و شناخت استعدادهای بشر.

    1759:   در جریان جنگ هفت ساله فرانسویان و انگلیسی ها در آمریکای شمالی که در این جنگها بومیان (سرخپوستان) متحد فرانسه بودند، نیروهای مشترک فرانسه و سرخپوستان در منطقه کوبک (کانادا) از انگلیسی ها شکست خوردند. هدف هر دو دولت خوردن آمریکای شمالی بود و لذا با هم در جنگ و ستیز بودند.

    1788:   شهر نیویورک موقتا به عنوان پایتخت ایالات متحده (13 مهاجر نشین انگلیسی) اعلام شد. در آن زمان هنوز شهر واشنگتن به وجود نیامده بود.

    1789:   به علت گرانی نان در پاریس، مردم دست به غارت نانوائی ها زدند که بر اثر تیراندازی ماموران دولت 90 تن کشته شدند. این رویدادرا پیش آغازی برای انقلاب فرانسه نوشته اند.

    1791:   انقلابیون لوئی شانزدهم پادشاه وقت فرانسه را مجبور به امضای قانون اساسی تازه این کشور کردند که حقوق غیرقابل نقض مردم را تعیین و تضمین کرده بود.

    1900:   استقلال طلبان فیلیپینی که دست به اسلحه برده بودند یک واحد نظامی آمریکا مستقر در آن کشوررا وادار به ترک مواضع خود کردند. آمریکا پس از پیروزی در جنگ با اسپانیا، چند مستعمره قدیمی این کشور از جمله فیلیپین و گوام (در آسیای جنوب شرقی) را تصرف کرده بود. فیلیپین که نام فیلیپ پادشاه اسپانیا بر آن گذارده شده است قرنها و از زمان ماژلان مستعمره اسپانیا بود.

    1940:   لوفت وافه (نیروی هوایی آلمان) کاخ سلطنتی باکینگهام را درلندن بمباران کرد. در همین روز از همین سال نیروهای موسولینی که درصدد احیاء امپراتوری روم باستان بود خاک مصر را که در کنترل انگلستان بود مورد حمله قرار دادند.

    1971:   شورش زندان «اتیکا» در نیویورک به دست گارد ملی این ایالت سرکوب شد. در جریان زد و خورد دو طرف، 42 زندانی جان خودرا از دست دادند.

    1999:   در انفجار بمب در مسکو 119 تن جان باختند.

     

       



    امروز در تاریخ
    شماره مطلب: 4564
    دفعات دیده شده: 18 | آخرین مشاهده: 11 ساعت پیش