فراخوانی ...

انجمن ایرانی تاریخ
موزه پارس در غم آسیب دهر نسخه چاپی RSS
  • موزه پارس در غم آسیب دهر موزه پارس در غم آسیب دهر
    دوشنبه 9 مرداد 1396 ساعت 12:24

    حفظ و نگهداری بافت تاریخی شیراز در سال های اخیر با مشکلات زیادی روبه رو بوده است. توسعه این بخش از شهر عملاً با تخریب و تصرفات منفعت طلبانه برخی نهادهای شهری علی الخصوص شهرداری شیراز همراه شده است و متأسفانه موضع منفعلانه و گاه همسوی میراث فرهنگی فارس بدین وضع دامن زده است.

    به گزارش انجمن ایرانی تاریخ و به نقل از ایران؛ موزه پارس یکی از قدیمی ترین و معتبرترین موزه های کشور محسوب می شود. این موزه در سال ۱۳۱۶ شمسی افتتاح شد و اکنون حدود ۸۰ سال از عمر آن می گذرد. ازجمله ویژگی های شاخص موزه پارس مکان آن است. این موزه در محوطه یکی از باغ های تاریخی شیراز موسوم به «باغ نظر» و در محور آثار دوران زندیه واقع شده است. ساختمان این موزه نیز از ابنیه دوران کریم خان زند است و «عمارت کلاه فرنگی» خوانده می شود. این عمارت متشکل از یک بنای هشت ضلعی است که فضای داخلی آن به صورت چلیپایی طراحی شده و با کاشی های مصور و مقرنس و نقاشی های دیواری بسیار زیبا آراسته شده است. باغ نظر و عمارت کلاه فرنگی وقایع تاریخی زیادی را از سر گذرانیده است. مدفن کریم خان زند در گوشه ای از آن افتاده است و جلوس آغامحمدخان پیش از تشکیل حکومت قاجاریه در این مکان بوده است. سابقه تأسیس یا مدیریت این موزه نیز با نام چندی از مفاخر علمی و فرهنگی معاصر مانند علی اصغرخان حکمت، علی سامی، علی ریاضی، فریدون توللی، مهین دخت فربود، بهمن کریمی، محمد حسین استخر و غیره پیوند خورده است.

    هویت و سابقه تاریخی این مکان، رنگ و لعاب و نقاشی و تزئیناتی که بر در و دیوار آن نقش بسته، تابلوهای رنگ وروغن نقاشان برجسته شیراز در دوران زند و قاجار مانند آقا صادق و میرزابابا نقاشباشی که اختصاصاً برای تزئین عمارت کلاه فرنگی کشیده شده، آثار شاخص و نفیسی که بویژه در بدو تأسیس این موزه فراهم شده، محراب و کتیبه و سنگ ازاره هایی که در محوطه باغ قرار گرفته، جملگی ساختار یک موزه کوچک اما مطلوب را در شیراز فراهم ساخته است. این موزه با این ویژگی ها هویتی بومی و البته نام ونشانی بین المللی یافته است.

    با این همه، اخیراً موضوع برچیدن موزه و انتقال آثار و اشیاء آن به یکی از سالن های طبقه همکف کتابخانه ملی شعبه فارس مطرح شده است. این موضوع، به بهانه تأمین امنیت و نگهداری مطلوب تر آثار موزه، درحالی قوت گرفته است که پیش از این قرار بود در شیراز موزه ای دیگر متناسب با اهداف و وظایف سازمان اسناد و کتابخانه ملی در شعبه فارس ایجاد شود. نکته عجیب تر اینکه این اقدام ناگهانی، بدون بررسی ابعاد علمی، فرهنگی و اجرایی و در سکوت خبری دنبال شده است و برای عملی ساختن آن نیز تعجیل فراوانی وجود دارد. مکانی که برای انتقال آثار این موزه در نظر گرفته شده نیز در اصل برای مخرن کتاب تعبیه شده است و از نظر ویژگی های استاندارد موزه ای بسیار ضعیف است؛ مثلاً مدخل ورودی آن نامناسب است و سقف بسیار کوتاهی دارد. این سقف محل عبور لوله ها و سازه های فنی ساختمان است و هیچ گونه حفاظی نیز برای آن تعبیه نشده است. مکان این سالن نیز، چون در ساختمان کتابخانه قرار دارد، هیچ گونه نمای ویژه ندارد و محیطی بسته و مسدود به نظر می رسد. بر این اساس، انتخاب این مکان هیچ گونه امتیازی نسبت به محل فعلی موزه پارس ندارد.

    حفظ و نگهداری بافت تاریخی شیراز در سال های اخیر با مشکلات زیادی روبه رو بوده است. توسعه این بخش از شهر عملاً با تخریب و تصرفات منفعت طلبانه برخی نهادهای شهری علی الخصوص شهرداری شیراز همراه شده است و متأسفانه موضع منفعلانه و گاه همسوی میراث فرهنگی فارس بدین وضع دامن زده است. حال وروز اماکن تاریخی زیر نظر میراث فرهنگی فارس نیز چندان مساعد نیست. طمع کسب درآمد، بسیاری از این بناها را شبیه دکان بقالی و بازار مکاره ای کرده است که هر چیزی در آن یافت می شود، مگر از مقوله فرهنگی. حال شائبه آن می رود که هدف از انتقال آثار و اشیاء موزه پارس بهره وری اقتصادی و تبدیل کاربری این مکان به کافی شاپ و رستوران و نظایر آن باشد؛ و البته برای این کار چه محیطی بهتر از باغی وسیع در شاهراه توریستی شهر شیراز.

    جابه جایی این موزه که درواقع به منزله تعطیلی آن خواهد بود هیچ گونه توجیه علمی، فرهنگی و حرفه ای ندارد و هرگونه اقدام عجولانه در اینباره عواقب جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت. البته این نوع تصمیمات از بخشی از مدیران به ظاهر فرهنگی شیراز، که از آرامگاه حافظ به درآمد میلیاردی اجاره کافه آن مباهات می کنند، چندان عجیب به نظر نمی رسد. با این حال، امید می رود که مدیران ارشد و دلسوز فرهنگی کشور بویژه خانم دکتر احمدی پور نسبت به ابعاد ناگوار اینگونه تصمیمات محلی واکنش مناسب نشان دهند.




    خبر
    شماره مطلب: 4426
    دفعات دیده شده: 86 | آخرین مشاهده: 3 روز پیش