فراخوانی ...

انجمن ایرانی تاریخ
روایت 50 سال سلطنت «ناصرالدین شاه قاجار» نسخه چاپی RSS
  • روایت 50 سال سلطنت «ناصرالدین شاه قاجار» روایت 50 سال سلطنت «ناصرالدین شاه قاجار»
    جمعه 24 آبان 1392 ساعت 13:46

    کتاب «ناصرالدین شاه قاجار» تالیف بهزاد کریمی با تکیه بر منابع موثق پنجاه سال سلطنت این شاه قاجار را مورد مطالعه و بررسی قرار داده است.

    کتاب «ناصرالدین شاه قاجار» درباره پنجاه سال ابتدایی زندگی ناصر الدین شاه قاجار است و به موضوع های مختلفی می پردازد که گرچه از لحاظ وقایع نگاری پیوستگی زمانی ندارند، اما با محوریت ناصرالدین شاه به یکدیگر ربط پیدا کرده اند.


    «از کهن میر تا تهران»، «شاه و امیر»، «توطئه داخلی، کشاکش خارجی» و «از رویای دولت منتظم تا واقعیت جناب آقا» عناوین بخش های چهارگانه کتاب را تشکیل می دهند. فصل نخست کتاب ماجرای تولد ناصر الدین شاه را در روستای کهن میر در نزدیکی تبریز و دوران نوجوانی او را دربرمی گیرد و با به تخت نشستن او در تهران به پایان می رسد. 


    نویسنده در فصل بعدی، به موضوع هایی همچون، استقرار در دارالخلافه، شورش سالار، سرکوب بابی ها، رابطه ناصرالدین شاه و صدراعظمش، امیرکبیر و چگونگی بر هم خوردن این رابطه می پردازد. 


    در قسمتی از این فصل کتاب درباره رابطه ناصرالدین شاه با امیرکبیر آمده است: «به نظر می رسد رفتارهای تحکم آمیز امیر با ناصرالدین شاه جوان در اوایل، به اقتضای ناآشنایی شاه با امور مملکت داری و پادشاهی بوده باشد. این نوع از رفتار چنان آشکار بوده  است که آدمیت آن را یک «حالت پدری و فرزندی» می نامد ـ رابطه ای که آن را به هیچ روی نمی توان با رابطه قائم مقام دوم و آقاسی با محمد شاه قیاس کرد. شاید بتوان کمبودهای عاطفی ناصرالدین شاه از ناحیه پدر و محرومیت او از مهر مادر را از انگیزه های نزدیکی به امیر به عنوان پدر معنوی برشمرد. با این توصیف، این برداشت عمومی رایج درمیان تاریخ پژوهان که امیر تلاش می کرد تا آن جا که میسر است شاه را از حوزه تصمیم گیری و اجرا خارج کند، سست نشان می دهد.» 


    «میرزا آقاخان»، «ترور و قساوت»، «ملک آرا»، «تحت الحمایگی دردسر آفرین»، «در آرزوی هرات»، «آرزوی بر باد رفته»، «جیران پر شور، نوری عاقل» و «نوری و صدارت با هم می روند» عناوین اصلی فصل سوم کتاب را تشکیل می دهند. نویسنده در این فصل با استناد به منابع  موثق به واکاوی حوادث بعد از قتل امیرکبیر و دوران صدارت میرزا آقاخان و اقدامات او می پردازد. 


    «از رویای دولت منتظم تا واقعیت جناب آقا» عنوان آخرین فصل کتاب است. در این فصل زمینه، علل و دلایل تاسیس شش وزارتخانه جدید به فرمان شاه از لابه لای منابع تاریخی بیرون کشیده می شود و مورد بررسی قرار می گیرد. سپس به سفرهای خارجی ناصرالدین شاه، رویدادها و اقدامات میرزا حسین خان سپهسالار، صدراعظم ناصرالدین شاه در دوران صدارتش می پردازد. «نهادها و اندیشه های نوین»، «قحطی اول»، «از سپهسالار تا سپهسالار»، «اندرزنامه نویسی»، «قحطی دوم»، «سپهسالاری دیگر»، «راه آهن، منشا ترقی»، «تفحص اوضاع دنیا»، «صدراعظم ماند و چادرش» و «فراز و فرودی دوباره» عناوین این فصل از کتاب را تشکیل می دهند.


    متن عهدنامه پاریس، دستورالعمل نظم امور دولتی و مملکتی و امتیازنامه رویتر ضمایمی است که در پایان کتاب آورده شده است. 


    در بخشی از کتاب آمده است: «فاصله میان 1275 تا 1288 ق، یعنی تا زمان انتصاب میرزا حسین خان مشیرالدوله به  صدراعظمی را می توان گونه ای «دوران فترت» نامید. در این دوره سیزده ساله، شاه هم چنان بدون داشتن صدراعظم حکومت می کرد، نهادهای جدید هم چون مجلس مصلحت خانه، شورای دولتی و فراموشخانه تاسیس و برچیده شدند و در ساختار دیوانی هم شاهد بی ثباتی هستیم که نمونه آن را می توانیم درباره تشکیلات جدید شبه صدارتی ببینیم که محمدخان قاجار ملقب به «سپهسالار» در راس آن قرار گرفت.» 


    چاپ نخست کتاب «ناصرالدین شاه قاجار» تالیف بهزاد کریمی در 261 صفحه با شمارگان یکهزار و 100 نسخه و قیمت 14 هزار تومان از سوی بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، روانه بازار کتاب شد.





    خبر
    شماره مطلب: 1960
    دفعات دیده شده: 1305 | آخرین مشاهده: 1 روز پیش